Budynek gospodarczy inspektora Ungera
- projekt F. Neubauer - 1889 r.
Nie chcemy w tym miejscu powtarzać uprzednio zamieszczonych i dostępnych informacji o rozwoju Szczecinka (Neustettin) w XIX w. i związkach tego rozwoju z militarnymi i gospodarczymi sukcesami Prus i Cesarstwa Niemieckiego. Jeśli ktoś zapragnie się zapoznać z tymi informacjami, może kliknąć na zamieszczony link !


Fotografia obok przedstawia fragment tzw. blaszaka czyli domu towarowego PSS "Społem" w Szczecinku przy ul. Bohaterów Warszawy, róg ul. Podwale, usytuowanego w miejscu dawnej posesji inspektora Ungera.

Prezentowany na tej stronie plan architektoniczno-budowlany budynku gospodarczego (ubikacja typu latryna, stajnia, wozownia) powstał w roku 1889 i dotyczy miejsca powszechnie znanego wszystkim mieszkańcom Szczecinka, tj. rogu ulic Bohaterów Warszawy (deptak) oraz Podwale.
Dzisiaj (12-01-2005 r.) możemy na reprodukcji fotografii z 1902 lub 1907 roku z prawej strony pokazać niewielki fragment zasadniczej części tego obiektu - budynek mieszkalny opisany niżej na prezentowanym planie jako "Wohnhaus Inspektor Unger - Fachw. Ziegeldach". By zidentyfikować budynek wystarczy dotknąć reprodukcji wskaźnikiem myszki.

Plan powstał na zlecenie mieszkańca Szczecinka (Neustettin) Z. Ungera - inspektora jednej z państwowych lub miejskich instytucji. Projekt wykonał znany szczecinecki budowniczy F. Neubauer.
Jak wiele innych projektów F. Neubauera, jest bardzo starannie wykonany mimo iż dotyczy niewielkiego rozmiarami budynku o drugorzędnym znaczeniu.

Przypominamy, że prezentowane w naszej witrynie plany architektoniczne pochodzą prawdopodobnie z miejskich archiwów ówczesnego nadzoru budowlanego.


Nie wiadomo, czy projektowany budynek został zbudowany, natomiast zachowany plan dostarcza bardzo wielu informacji o mieszkańcach Szczecinka (Neustettin), o ich obyczajowości, kulturze, dbałości o sprawy higieny.
Dodatkowo pozwala wyciągnąć wnioski, iż rozwój gospodarczy, a za nim budowlany dopiero miał nastąpić, a inne prezentowane w witrynie dokumentu potwierdzają fakt zapoczątkowania dynamicznego rozwoju miasta 2-3 lata później.

Oryginał prezentowanego dokumentu pochodzi z zasobów Archiwum Państwowego Koszalin; Oddział w Szczecinku i znajdują się w zespole "MZBM - Plany techniczne ul. Bohaterów Warszawy nr.nr 25-31" - teczka nr 22


Plan sytuacyjny oraz rysunki projektowe budynku gospodarczego zaprojektowanego dla osoby nazywanej "panem inspektorem" o nazwisku Unger. Przypuszczać należy, że była to znana i poważana z racji stanowiska, zamożności postać, choć nie wiemy kim był, czym się zajmował inspektor Unger. Złożony przez niego na planie podpis nie wskazuje na systematyczne posługiwanie się piórem.
Usytuowanie budynku na planie wskazuje, że jeśli został on zbudowany, znajdował się w miejscu, które wg stanu współczesnego częściowo przedstawia zamieszczona w górze strony fotografia, a więc przy rogu ulic Podwale (d. Wallstrasse) oraz Bohaterów Warszawy (d. Koenigstrasse), w miejscu istniejącego, wybudowanego w latach 70-tych budynku biurowego PSS "Społem", a więc vis a vis prezentowanego równocześnie budynku projektowanego w 1890 r. (rok później) dla niejakiego W. Maatz'a. Tu uwaga - w chwili sporządzania tego projektu (projektu Ungera) W. Maatz nie był posiadaczem działki przy ul.Podwale nr. 1 (Wallstrasse), a prawdopodobnie niejaki Lusk lub Tusk (być może skrót jakiegoś terminu - widnieje w zakończeniu kropka).

Usytuowanie projektowanego budynku jest wyróżnione na planie sytuacyjnym (w górnej części reprodukcji) czerwonym kolorem. Jak wynika z treści planów - w projektowanym budynku miała znajdować się też ubikacja typu latryna - przypuszczalnie dla inspektora Ungera i jego rodziny. To przypuszczenie wynika z faktu, że nawet kilka lat później projektowane w Szczecinku budynki nie posiadały tego typu instalacji wewnątrz, co jest konsekwencją braku kanalizacji ściekowej w mieście w tym okresie.
Niestety, jak wyraźnie wynika to z planu, szambo ubikacji było typu otwartego i przypuszczalnie łączyło się z odpływem fekaliów z pomieszczeń dla koni (Stall).

Ciekawostką jest, że od sąsiedniej posesji, opisanej na planie "Labudda" (być może nazwisko właściciela) oddzielał posesję inspektora Ungera wąski pasek gruntu będącego własnością miasta i tak opisany na planie - być może ścieżka, dróżka lub kanał.

Inną ciekawostką tego planu jest dokonana zapewne ze względu na zmianę pierwotnych zamierzeń inwestora (Ungera) zmiana planu budynku. Jak wyraźnie widać na reprodukcji - górne części widoku czołowego oraz przekroju poprzecznego zostały zaklejone podobnym papierem i na tych naklejkach dorysowano i domalowano górną część projektowanego budynku. Przypuszczać należy, że inspektor Unger zlecił pierwotnie projekt jednopiętrowego budynku, a następnie projekt ten ograniczył.

Data publikacji : 1 grudnia 2002 r.
Aktualizowano : 12 stycznia 2005 r.